We gingen voor het eerst samen naar Nederland en logeerden bij mijn ouders. Dat kon toen nog want ze woonden nog niet in een bejaardentehuis. Voor het eerst in mijn leven zag ik mijn vader aardappelen schillen. Hij deed het wat verlegen, want het was toen nog zo dat vrouwen alle huiswerk deden. Maar vooruit, hij was nu met pensioen, en die grage eters uit Canada vonden die geel-bloemige Eigenheimers zo lekker … Vooral met ouderwets-vette jus.

Pa schilde met een ontzettend dun, oud en versleten mesje. Ik vroeg hem naar dat mesje, maar hij hoorde me niet. Hij is wat dovig, of was misschien te ingespannen bezig. In zulke gevallen neemt moeder het gesprek over. Dat doet ze graag … Praten vermoeit haar nooit!

“Ja, jongen, dat is nou het beroemde molenmesje dat altijd vlijmscherp blijft. Het wordt zelfs scherper als je er veel mee schilt. Ach ja, zulke mesjes kun je in Canada niet kopen natuurlijk. Maar wat kun je in Canada nou wel krijgen, he? Kijk nou die nieuwe Canadese broek van jou eens. Er zit ja geen vouw meer in. Een slobberbroek is het! Nou, dan de broeken van de Groninger Kledinggroep. Zuiver kamgaren!”

Zo wilde ze nog even doorgaan, maar het was me begonnen om het mesje, niet om mijn broek. Ik liet haar nog even doorslaan, want zelfs nu, op middelbare leeftijd, was ik toch nog bang haar in de rede te vallen. Dat deed je eenvoudig niet vroeger … Stel je voor dat ze de mattenklopper tevoorschijn haalde!

Moeder eindigde haar betoog met te zeggen dat het molen-mesje alleen maar verkocht werd op de Grote Markt, je kon het in geen winkel krijgen. En de koopman kon ik vinden vlak voor het stadhuis, en als ik er vlug bij was dan kon ik nog net Lijn 5 halen, en goed afpingelen hoor mien jong, en hier is een tienritten kaart, da’s tegenwoordig zo gemakkelijk, kun je overal mee komen. Vader zat stilletjes boven de aardappels te lachen … Hij had altijd zo’n schik als moeder zo te keer ging. Zelf zei hij niet veel … hoefde ook niet veel te zeggen!

Zo kocht ik op de Grote Markt een mooi molenmes. Ik kon het natuurlijk niet laten even naar de Vismarkt te gaan voor een lekkerbekje … en een ijsje …en een kroketje. Dat zijn zo van die dingen, die je in Canada mist.

Toen we terug waren in Canada was mijn vrouw verrukt over de schilkwaliteiten van het molenmesje … nooit had ze zo dun geschild!

Maar net als het mesje van mijn ouders, ging het wel gauw roesten. Ook het houten handvatje begon er gauw vettig uit te zien. Het was geen mesje dat een lepelbak versierde, en er kwamen jaren dat mijn vrouw het probeerde weg te moffelen, maar dat kon ik steeds voorkomen. Aan sommige dingen raak je zo gehecht. Er was geen beter mesje om enveloppes mee open te snijden … er was geen beter mesje om mijn pijp schoon te krabben. Moeder had gelijk: het mes werd steeds scherper!

We mochten met de Kerstdagen weer cadeautjes uitdelen en ontvangen. Zo kregen we een zeer luxueus geschenk van onze zoon die in Grand Rapids woont: een stel messen zo mooi, dat mijn vrouw een kreet van verrukking slaakte. Och jongen, waar hebben we dat aan verdiend, zei ze, en gaf hem een stevige pakkerd. Er was een fijn schilmesje bij dat messenstel. Blank staal en een plastieken handvat. “Mooi zo,” zei mijn vrouw, “nou kan dat molenmesje weg.” Ze voegde de daad bij het woord, en gooide het ding in het plastieken zakje achter het aanrecht deurtje. Toen ze even niet keek, haalde ik het ding er rap weer uit. Het verhuisde naar mijn kantoor.

Nu hebben we nog een jochie thuis. Ik denk dat hij zestien of zeventien is. Je raakt soms in de war als je acht verjaardagen moet onthouden. Ze hangen toch in de WC, zegt mijn vrouw dan, maar op de een of andere manier kan ik zelfs dat nooit onthouden. Misschien is er ergens een grens wat een mens kan versieren? Ik zeg het maar even …

Dat jochie van ons doet ineens aan houtsnijwerk. Hij heeft al een hele sjees ander hobby’s gehad, maar tegenwoordig is het houtsnijden. Hij maakt een prachtige boot van zachthout en gebruikt mijn molenmesje herhaaldelijk. Ik vind dat wel vervelend, maar het is mij door iemand gezegd dat zoonlief zijn persoonlijkheid aan het ontwikkelen is en in dat proces spelen hobby’s een grote rol. Er werd ook op gewezen, dat houtsnijden kwalitatief ver uitsteekt boven een pijp schoonkrabben.

Ik moet nu vaak naar de basement om in de rommel op zijn werktafel mijn mesje te zoeken. Ik zei het altijd heel lief: joh, als je nou klaar bent met het mes, dan het eventjes weer naar boven brengen om het op mijn bureau te leggen, ja?  Komt de post de volgende morgen…geen mes om de enveloppes open te maken. Raakt mijn pijp verstopt, en heel vergenoegd ren ik naar beneden, zeer in mijn schik omdat mijn jongen zo’n fijne hobby heeft en bezig is zijn persoonlijkheid te vormen. Dat een verroest oud molenmesje van de Grote Markt in Groningen daaraan kan toedragen … wel, daar mag men toch recht dankbaar voor zijn? 

Ik kreeg er schoon genoeg van. Ik verstopte het mesje achter mijn Korte Verklaringen. Hij vond het en verborg het onder zijn matras. Na drie uur zoeken vond ik het en legde het achter de dikke Jeruzalem Bijbel, maar zelfs daar was het niet veilig.

En mijn vrouw (zijn moeder) maar zeggen: “Toe nou, jongens, doe niet zo bokkig tegen elkaar! Het is toch maar een mesje?” Bijna zagen vader en zoon elkaar begrijpend aan. Dat ze dat nu niet begreep … .het mes was voor ons een levensbehoefte! We hadden het beide zo lief gekregen …

Onze jongste is een ondernemende jongeman. Al een paar maanden had hij zitten broeden … terwijl hij met mijn mes zijn boot sneed. Hij wilde in de zomervakantie naar Opa en Oma in Holland. En dan ook nog een reisje door Europa maken. Ik vertelde hem dat dit continent nogal groot was, maar dat gaf niets, zei hij wereldwijs. Met een Euro-pas van de Nederlandse Spoorwegen kon je overal goedkoop komen. Slapen deed hij langs de kant van de weg in zijn nylon tentje. Hij had ook al een dolk gekocht om aan de kant van de weg aardappels te schillen en dieven te lijf te gaan … dat zou niet al te goed gaan met het molenmesje … het stootte niet ver genoeg door, dacht hij!

Hij ging aan het rekenen en schudde spijtig zijn hoofd. Nee, deze zomer ging het niet, maar de volgende zomer ging hij vast en zeker. Ik zei tegen hem: “Dan heb je ook de leeftijd bereikt waarin wij ons ouderlijk gezag wat terugtrekken.”  Toen kwam zomaar het volgende plan in mij op … .!

Hij kwam in mijn kantoor. “Vader, mag ik het mesje even?” Direct schoot zijn hand uit naar het ding, maar ik omknelde zijn pols. Verschrikt keek hij mij aan, want dat was nog niet eerder gebeurd. Ik zei streng: “ga er es bij zitten, jongeman, ik denk dat we hierover eens een goede discussie moeten hebben.”  Het bloed vloog naar zijn hoofd, en hij keek mij aan gelijk een schaap dat vermoedt dat ze eindelijk naar de slager moet.

Traag haalde ik $500.00 uit mijn bijna versleten portemonnee. “Hier,” zei ik, “daarmee kun je heen en weer naar Nederland. Misschien is het een beetje duurder, maar dat moet je zelf maar bijleggen.”  Zijn slaapogen veranderden in die van een pasgeboren kalf. Nog eens greep ik naar mijn broekzak en kwam met $50.00 voor de dag. “What’s that for,” vroeg hij met trillende mond. “Nederlandse Spoorwegen, retour Schiphol-Centraal Station Groningen, derde klas,” zei ik. Toen stak ik hem nog een twee dollarbiljet toe. “En dat, mijn lieve hout-snijwerker, is voor een busrit naar de Grote Markt, en Oma zal je geld geven om daar een molenmesje te kopen.” Ik lei een vel papier om mijn werktafel en tekende hem precies uit waar de koopman zich zou bevinden op de markt.

Het kereltje snikte bijna van blijdschap en voor het eerst sinds zeven jaren kreeg ik een zoen van hem. Ik raakte een beetje verlegen en zei, ” wel, zo kan het wel weer, kom alsjeblieft thuis met een mesje en niet met een meisje…

Toen zei hij: Dad, kan ik het mesje nog een poosje gebruiken? I want to give my boat to Opa … .